• Jos Lutz

Kinderen halve prijs

Gelutz in de Ruimte

Als docent, vader, ondernemer en betrokken Purmerender verwondert Jos Lutz zich regelmatig. Elke twee weken deelt hij zijn gedachten in de column 'Gelutz in de Ruimte'.

Ik ben goed gek van treinen. De techniek, de geschiedenis, de manier van reizen. Op vakantie kijk ik altijd of er in de buurt een oud spoorlijntje is, of een station. Deze zomer op Sardinië heb ik verlaten treinen gefotografeerd met een oud filmrolletje in een oude analoge camera, veel mooier wordt het niet. Een spoorwegmuseum is natuurlijk helemaal feest. Zo bezocht ik ook meerdere malen het Spoorwegmuseum in Utrecht. Zeker in de kerstvakantie een aanrader, met een schaatsbaan en warme chocomel tussen de locomotieven.

Na een van mijn bezoeken (jaren geleden) heb ik de tijd genomen om een reactie in het gastenboek te schrijven. Er was een degelijk en goed verzorgd overzicht van de geschiedenis van het spoor in Nederland. Alleen was er een periode overgeslagen, die van de bezetting. Ik wist nog van mijn opleiding dat de NS (die tot 1938 'SS' heette) braaf voldaan had aan de verzoeken van de bezetter om Joden, Roma en andere ongewenste 'Untermenschen' naar de Oostgrens te vervoeren. Er werd zelfs een speciale spoorlijn aangelegd naar Westerbork. Voor het ritje in de veewagen kreeg de NS 7,5 gulden per Jood, kinderen halve prijs. Daar was in het museum niets over terug te vinden. Dat was raar, iedereen kent de beelden van de treinen die naar het oosten vertrokken. Dat kan je toch niet weg laten in een treinenmuseum?

Dankzij de koppigheid en vasthoudendheid van een van de nabestaanden zal daar verandering in komen. De NS bood een paar jaar geleden al haar excuses aan, nu gaan ze (waar mogelijk) individuele schadevergoedingen betalen aan overlevenden (?) en nabestaanden. Het is laat maar het is wel een belangrijk gebaar. Elk land heeft wel gebeurtenissen uit het verleden waar ze niet trots op zijn. Die komen er bekaaid af in geschiedenisboeken, musea en monumenten. Ook grote bedrijven hebben die, sommige families zelfs. Uiteindelijk komen ze weer terug bij je en moet je er wat mee. Ik denk dat de NS nu alsnog waardig en oprecht probeert iets goed te maken. Beter laat dan nooit. Ik vertrouw er ook op dat ze in Utrecht nu al aan het broeden zijn op een historische verantwoorde tentoonstelling over deze zwarte periode uit onze geschiedenis. Zodat wij onze kinderen en hun kinderen kunnen laten zien treintjes niet alleen maar voor leuke dingen gebruikt zijn.