• Jos Lutz

De verleiding

Gelutz in de Ruimte

Als docent, vader, ondernemer en betrokken Purmerender verwondert Jos Lutz zich regelmatig. Elke twee weken deelt hij zijn gedachten in de column 'Gelutz in de Ruimte'

De Atheners worden gezien als de uitvinders van de democratie. Daar valt wat op af te dingen, maar het staat vast dat een klein groepje vrije, rijke mannen bij elkaar kwam op het plein om beslissingen te nemen over de stad. Een prachtig idee. Toch waren de grote Griekse filosofen van die tijd geen fan van de democratie. Plato en Aristoteles vonden bijvoorbeeld dat besturen een ingewikkelde zaak was waar niet iedereen geschikt voor was. Besturen moest je overlaten aan mensen die er verstand van hadden, zoals bij andere beroepen. Als iedereen mag stemmen loop je het risico dat mensen zich laten leiden door hun gevoel in plaats van hun verstand, en dan komen de populisten aan de macht.

Onze democratie wordt aardig op de proef gesteld. In landen die best democratisch lijken kiezen de burgers voor sterke leiders die het land weer 'groot' beloven te maken. Ze trekken de macht naar zich toe hebben lak aan grondrechten. Minderheden als homo's, misbruikte vrouwen, journalisten en ander lastig volk zijn de dupe. Andere landen protesteren tevergeefs. De meerderheid steunt de 'sterke man' omdat ze geen minderheid zijn.

Een andere testcase zien we in Italië. Het land komt om in de schulden en werkloosheid, alleen de staatsschuld van Griekenland is groter. De bevolking koos voor een populist die de kiezers gouden bergen beloofde en lak heeft aan de Europese begrotingsregels. Hij wil 120 miljard extra uit geven aan kadootjes voor de bevolking. Daar win je stemmen mee. Wie krijgt straks de rekening?

In Nederland speelt op een ander terrein hetzelfde. Mark Rutte heeft voor de 3e keer een kabinet mogen formeren, een hele prestatie. De VVD boodschap is duidelijk. We zijn er voor een sterke economie, voor de ondernemers, voor de geslaagde mensen. Helder, en daar win je verkiezingen mee. Maar ons milieu (linkse hobby) is wel de dupe van 8 jaar Rutte.

We halen onze eigen milieudoelen niet en hebben lak aan de afspraken met andere landen. Terwijl iedereen op een krachtig geluid uit Den Haag wacht, komt Wiebes met vage plannen die de ondernemers en burgers niet dwingen maar 'verleiden' om zelf maatregelen te nemen. Lekker liberaal, maar daar is het een beetje laat voor. Maar het is wel democratisch. We schuiven de rekening door. Heel verleidelijk blijkbaar.